Như chúng ta đã biết, điện năng là nguồn năng lượng không thể thiếu trong cuộc sống con người nói chung và ngành công nghiệp sản xuất nói riêng. Có nguồn điện ổn định, an toàn thì các nhà máy, xí nghiệp mới có thể an tâm vận hành sản xuất, cung ứng hàng hoá cho thị trường. Tuy nhiên, hệ thống điện vẫn còn đó những rủi ro về độ an toàn. Những hiện tượng nguy hiểm từ điện có thể gây ra tổn thất nặng nề cả về tài sản lẫn tính mạng mà trong đó, hiện tượng hồ quang điện là một ví dụ điển hình. Hãy cùng tìm hiểu về hiện tượng này cũng như hiểu rõ tác hại mà nó gây ra trong hoạt động sản xuất công nghiệp
- HIỆN TƯỢNG HỒ QUANG ĐIỆN LÀ GÌ ?
Hiện tượng hồ quang điện ( Arc flash ) là hiện tượng điện phóng ra trong không khí giữa hai điểm có sự chênh lệch điện áp lớn đến cực lớn, thường xảy ra trong các hệ thống điện sản xuất công nghiệp. Dòng điện chạy qua khí giữa 2 cực chủ yếu là dòng electron đi từ cathode tới anode. Nhưng cũng có 1 phần là dòng ion dương đi theo chiều ngược lại. Các ion âm và electron tới va chạm vào anot làm cho anot nóng lên. Do đó, anot phát sáng mạnh, do hầu hết vật liệu bị nóng chảy và thậm chí là bay hơi.
Đây là một hiện tượng cực kỳ nguy hiểm khi nó giải phóng ra sức nóng mạnh, có thể lên tới 20.000 độ C cùng ánh sáng chói lóa và áp suất cao. Khi chúng ta nhìn vào, tia hồ quang có thể làm chết các tế bào niêm mạc mắt, dẫn tới đau mắt và tổn thương nghiệm trọng đến giác mạc. Nếu như bạn không trang bị bảo hộ mặt trong quá trình hàn thì có thể da mặt sẽ bị bong tróc và chấn thương nặng, nguyên nhân do chết hết những tế bào bên ngoài.
Những nguyên nhân gây ra hiện tượng hồ quang điện
Nhiệt độ tăng nhanh đột ngột chính là nguyên nhân chính làm các bộ phận của cơ cấu đóng/ngắt của aptomat cháy rụi chỉ trong thời gian vài miligiây. Chúng giải thoát năng lượng, gây suy giảm tuổi thọ thiết bị hay tổn hại hơn là gây cháy nổ và làm nguy hiểm tới tính mạng con người. Bên cạnh đó, hiện tượng này cũng chủ yếu xảy ra khi các điểm kết nối điện bị yếu, thiết bị hỏng hoặc do lỗi thao tác từ người vận hành hoặc các hệ thống điện quá cũ, không đáp ứng đủ các tiêu chuẩn an toàn.
- TÁC HẠI KHÔN LƯỜNG CỦA HIỆN TƯỢNG HỒ QUANG ĐIỆN TRONG CÔNG NGHIỆP
Tác hại đối với thiết bị và cơ sở hạ tầng
- Đối tượng chịu ảnh hưởng đầu tiên phải kể đến đó chính là các thiết bị phục vụ sản xuất và các cơ sở hạ tầng có liên quan. Nhiệt độ quá cao có thể làm chảy hoặc bốc hơi các vật liệu dẫn điện như đồng, nhôm có trong thiết bị như các bảng điều khiển, máy cắt, máy tiện hoặc relay bảo vệ, gây hỏng hoàn toàn thiết bị điện và công cụ sản xuất.
- Với áp suất và nhiệt độ như vậy, hoàn toàn có thể xảy ra một vụ cháy nghiêm trọng khi hiện tượng hồ quang điện xảy ra. Những vụ cháy lớn xảy đến, gây ảnh hưởng diện rộng tới thêm các thiết bị và cơ sở vật chất xung quanh, thậm chí còn có thể nguy hiểm hơn nếu trong môi trường có nhiều vật liệu dễ bắt lửa như xăng dầu, vải, gỗ,…
- Bên cạnh đó, việc máy móc hỏng còn dẫn đến ngưng trệ sản xuất vì mất điện diện rộng, ảnh hưởng xấu tới tình hình doanh thu và lợi nhuận.
Tác hại đối với sức khoẻ con người
- Hồ quang điện với nhiệt độ cực cao, ánh sáng mạnh và áp suất lớn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ hay thậm chí là tính mạng của các nhân công trực tiếp sản xuất. Nhiệt độ lên tới 20.000 độ C khi xảy ra sự cố có thể gây bỏng cục bộ hoặc toàn bộ cơ thể từ cấp độ 2 lên tới cấp độ 4 chỉ trong nháy mắt. Thậm chí không chỉ những người lao động đứng gần khu vực xảy ra hiện tượng mà những người xung quanh, gián tiếp tiếp xúc cũng có thể bị ảnh hưởng.
- Hơn nữa, với ánh sáng chói mạnh từ các vầng hồ quang có thể tổn thương trực tiếp tới võng mạc và các bộ phận cấu thành nên mắt, dẫn đến giảm thị lực đáng kể ( khi có kính bảo hộ ) hoặc có thể mù loà nếu như kính bảo hộ không chuẩn hoặc không có kính bảo hộ.
- Áp lực lớn cũng ảnh hưởng không nhỏ tới sức khoẻ con người. Áp lực quá lớn có thể những người đứng trong phạm vi ảnh hưởng trực tiếp bị thủng màng nhĩ, chấn động não nặng hoặc chấn thương những bộ phận hay cơ quan nội tạng khác trong cơ thể. Nói cách khác, cơ thể lúc này của con người có thể “nổ tung” bất kì lúc nào.
Tổn thất về mặt kinh tế cho doanh nghiệp
Ngoài những tổn thương hữu hình về cơ sở vật chất cũng như sức khoẻ con người thì chi phí sửa chữa, thay thế thiết bị hỏng hay chi phí bồi thường, đền bù cho quãng gián đoạn kinh doanh và các vấn đề liên quan tới pháp lý khi gia đình người tai nạn kiện cáo, đòi bồi thường cũng gây nên nỗi trở ngại cho chủ doanh nghiệp về kinh tế.
Trên đây là những kiến thức có liên quan tới hiện tượng hồ quang điện và tác hại ảnh hưởng lên sản xuất công nghiệp. Các chủ doanh nghiệp nên chú tâm và có những biện pháp phòng, chống hữu hiệu, kịp thời nhằm giảm thiểu tối đa khả năng xảy ra hiện tượng hồ quang điện, từ đó đảm bảo được an toàn trong lao động cũng như tình trạng máy móc, tiết kiệm chi phí sửa chữa và thay mới.
